Het begint vaak met een ongemakkelijke stilte. Niet in vergaderzalen of actiekampen, maar tussen gewone mensen die voelen dat er iets grondig misgaat, terwijl links zich bezighoudt met zijn eigen echo’s. De wereld schudt, de ongelijkheid groeit, het klimaat slaat om, en toch lijkt een groot deel van de linkerflank gevangen in de overtuiging dat het allemaal wel goed komt zodra we “een beweging van bewegingen” vormen. Samenwerken als ritueel, zonder te vragen of de fundamenten nog kloppen.
Malcolm Harris, een Amerikaanse schrijver en activist die zijn naam maakte in de Occupy-beweging, en wiens werk vaak de grillen van het laatkapitalisme1 fileert, zijn nieuwe boek ademt die hardnekkige hoop: dat als we de losse stukken van wat tegenwoordig “Links” heet aan elkaar rijgen, er ineens een macht ontstaat die iets kan afdwingen. Maar onder dat verlangen sluimert iets anders: de weigering om te erkennen dat de marginaliteit van links niet alleen door neoliberale aanvallen komt, maar ook door onze eigen strategische verdwaling.
De geschiedenis laat een andere linkse beweging zien. Een beweging die sterk was juist omdat zij ruziede, scherpte, twijfelde en confronteerde. Lenin, Luxemburg, Marx: hun kracht lag niet in harmonie maar in het weigeren van halfbakken strategieën. Toen arbeidersmacht bestond, waren interne meningsverschillen geen gevaar, maar brandstof.
Vandaag is dat vuur gedoofd. In plaats van strijdvaardige zelfkritiek overheerst een zachte consensus waarin elke stroming een plekje krijgt zolang niemand te hard vraagt wat werkt en wat niet. Het resultaat: een links dat soms liever stoere leuzen rondstrooit dan de krachtige, democratisch georganiseerde structuren opbouwt die echte macht op werkvloer en in wijken terugwinnen en die mensen echt vooruithelpen.
Harris’ drie voorgestelde paden — marketcraft, public power en wat hij zelf als het zwaartepunt van What’s Left: Three Paths Through Planetary Crisis presenteert, communisme — laten zien hoe gefragmenteerd het denken binnen de hedendaagse linkerflank is. Elk pad draagt een andere belofte, maar ook een andere vorm van verdwaling: marketcraft als het technocratische geloof dat markten te temmen zijn, public power als een half uitgesproken socialistisch project dat zijn eigen naam lijkt te schuwen, en een communisme dat Harris invult met abolitionistische verlangens, lokale zelfvoorziening en kleine radicale acties die eerder een subcultuur bedienen dan een massabeweging opbouwen. Marketcraft vertrouwt te veel op technocratische sturing, public power blijft steken tussen socialisme en iets wat het niet durft te benoemen, en zijn versie van communisme raakt verstrikt in lokale romantiek en minoritaire politiek.
Wat ontbreekt, is een strategie die vertrekt vanuit mensen die elke maand moeten vechten om rond te komen, inclusief vluchtelingen die tussen grenzen en systemen klemgezet worden. Een koers die klassenmacht niet wantrouwt maar herbouwt. Een linkse beweging die technologie inzet voor bevrijding, niet afwijst uit dogma. Een plan dat past bij miljoenen, niet alleen bij de subculturen waarin links zich veilig voelt.
Zolang we die stap niet zetten, blijft rechts de ruimte vullen. En blijven wij praten over eenheid, terwijl de werkelijke opdracht is: een links dat zichzelf durft te heruitvinden, niet als morele gemeenschap, maar als machtsproject dat wortelt in materiële zekerheid en collectieve waardigheid.
Meer lezen?
De New York Times schreef een uitgebreid stuk over What’s Left en de ideeën van Malcolm Harris. Hun recensie vind je hier:
Aanvullende achtergrond
Skipped History dook dieper in Harris’ drie strategische paden en plaatst ze in een bredere politieke context. Het stuk lees je hier:
Vond je dit een interessant artikel?
