Op het Malieveld, dat brede grasveld tussen het Centraal Station en de ministeries, waar de wind vrij spel heeft en de macht op loopafstand zit, wapperen vlaggen altijd harder dan je verwacht. Je voelt er de openheid, maar ook de nabijheid van besluiten die elders worden genomen. Op 16 januari kleurden Palestijnse vlaggen het wintergrijs, kartonnen borden staken schuin tegen de wind in, stemmen vroegen om een staakt het vuren dat maar niet komt.
Wie er stond, zag solidariteit. En wie goed keek, voelde ook dat er iets schuurt.
De demonstratie werd aangekondigd als een pro Palestina bijeenkomst. In een land waar sinds 2023 vrijwel onafgebroken solidariteitsacties plaatsvinden, van Amsterdam tot Utrecht, lag dat in het verlengde van wat al gaande was. Mensen kwamen samen tegen het geweld in Gaza, tegen collectieve bestraffing, tegen het hardnekkige wegkijken van Europese regeringen.
Toch ontstond er discussie. Volgens critici was het geen eenduidige solidariteitsactie. Tussen de Palestijnse vlaggen en leuzen zouden ook symbolen zichtbaar zijn geweest die door sommige Iraanse Nederlanders direct worden herkend als verbonden met de Islamitische Republiek van Iran, niet als cultuur of afkomst maar als politieke loyaliteit.
Voor veel Iraniërs in de diaspora is die Islamitische Republiek geen abstract geopolitiek blok maar een regime dat familieleden heeft opgesloten, gemarteld of gedood, dat vrouwen slaat omdat ze hun hoofddoek niet correct dragen en dat protesten bloedig neerslaat zodra mensen vrijheid eisen. Zulke herinneringen draag je mee. Die leg je niet af aan de rand van een grasveld.
Wat voor de één een bondgenoot lijkt in de strijd tegen Israëlisch geweld, is voor de ander een onderdrukker die het eigen volk knevelt. Dat is geen detail maar een breuklijn. Juist op plekken waar solidariteit wordt geclaimd, wegen symbolen zwaar en is een vlag nooit alleen stof.
De Palestijnse vlag staat voor veel mensen voor verzet tegen bezetting, voor zelfbeschikking, voor overleven onder bombardementen. De Iraanse vlag kent meerdere gezichten. De huidige vlag van de Islamitische Republiek geldt voor tegenstanders als een teken van repressie, terwijl de oudere vlag met leeuw en zon juist wordt gedragen door antiregime demonstranten die afstand nemen van datzelfde bewind. Dat verschil gaat niet over vormgeving maar over geschiedenis, ervaring en verlies.
Die nuance werd zichtbaar toen eind januari opnieuw mensen op het Malieveld stonden, ditmaal om te protesteren tegen de machthebbers in Teheran. Daar klonk luid verzet tegen de Islamitische Republiek. Daar werd de oude leeuwenvlag gedragen als symbool van oppositie. Ook mensenrechtenorganisaties mobiliseren in Nederland tegen het dodelijke geweld van Iraanse autoriteiten tegen demonstranten.
Iran is geen monoliet. De Iraanse diaspora evenmin. Solidariteit met Palestina valt niet automatisch samen met steun aan het Iraanse regime, maar de grens kan in beeld en retoriek vervagen. En precies daar begint onze verantwoordelijkheid.
En dan, terwijl deze discussies nog gaande zijn, escaleert de wereld verder.
Het Trump regime heeft samen met Israël Iran aangevallen. Luchtaanvallen, raketten, militaire doelwitten maar ook angst onder burgers. De retoriek van vrijheid en veiligheid wordt opnieuw gebruikt om oorlog te rechtvaardigen. Alsof bommen een emancipatiestrategie zijn. Alsof regime change van buitenaf ooit zonder bloed en chaos is verlopen.
Laat het helder zijn. Het Iraanse regime is repressief. Het onderdrukt zijn eigen bevolking. Maar dat geeft geen enkel recht aan een Amerikaanse president om vanuit imperialistische zelfverzekerdheid een soeverein land aan te vallen en een regio verder in brand te zetten. Wie betaalt de prijs van zulke aanvallen? Niet de generaals. Niet de presidenten. Gewone mensen.
Hier raakt alles elkaar.
Wie vandaag op een grasveld staat met een vlag, staat niet los van de geopolitiek die boven zijn hoofd wordt uitgevochten. Wanneer staten oorlog voeren onder het mom van bevrijding, moeten wij weigeren ons te laten meeslepen in hun logica. Solidariteit met onderdrukte bevolkingen betekent niet dat we oorlogspolitiek van grootmachten accepteren. Het betekent juist dat we consequent zijn.
Tegen bezetting in Palestina. Tegen repressie in Iran. Tegen imperialistische aanvallen door het Trump regime en zijn bondgenoten. Eén maatstaf voor vrijheid, geen dubbele.
Solidariteit is zelden zuiver. Ze beweegt zich in een wereld van staten, belangen en machtsblokken. Maar dat ontslaat ons niet van precisie. Integendeel. Wanneer symboliek door een deel van de aanwezigen wordt ervaren als impliciete steun aan een onderdrukkend regime, moeten we dat serieus nemen. Niet om bewegingen te breken, maar om ze sterker te maken.
In Nederland leven Palestijnse Nederlanders die familie verliezen in Gaza en Iraanse Nederlanders die familie verliezen in gevangenissen in Teheran of onder bombardementen die nu weer dreigen. Hun strijd tegen geweld en autoritarisme kan elkaar versterken, maar alleen als we bereid zijn te luisteren en geen enkele staat een vrijbrief geven.
Wanneer verschillende agenda’s samenkomen op één plek ontstaat ruimte maar ook frictie. Diaspora politiek kruist internationale machtspolitiek. Wat voor de één bevrijding betekent kan voor de ander klinken als een echo van nieuwe onderwerping.
Misschien is dat de kern. Niet in onze naam.
Niet in onze naam worden Palestijnen gebombardeerd. Niet in onze naam worden Iraniërs onderdrukt. En niet in onze naam worden oorlogen gestart die worden verkocht als humanitaire ingrepen.
Wie een rechtvaardige beweging wil bouwen tegen oorlog, kolonialisme en autoritarisme zal die meervoudigheid onder ogen moeten zien. Zonder wegkijken. Zonder romantiseren. Met de moed om ook binnen eigen gelederen kritiek te verdragen.
Op het Malieveld zakt de wind altijd weer. Vlaggen vallen stil. Mensen gaan naar huis. Wat blijft is de vraag hoe we solidair kunnen zijn zonder nieuwe blinde vlekken te creëren.
Solidariteit vraagt moed. En precisie.
Vond je dit een interessant artikel?
