Solidariteit ontstaat niet vanzelf. Ze verschijnt wanneer mensen weigeren te accepteren dat geweld elders hun probleem niet zou zijn. Wanneer autonomie onder vuur ligt, wordt afstand een keuze.
Die keuze werd zichtbaar in Londen, toen duizenden Koerden en bondgenoten zich verzamelden bij Broadcasting House en samen optrokken richting Downing Street. Niet om gehoord te worden door de media, maar om druk te zetten op regeringen die al te lang zwijgen. Wie langs de route stond, bleef kijken. Sommigen sloten zich aan. Solidariteit bleek besmettelijk.
De oproep was helder: internationale inmenging, nu. Geen uitstel, geen nieuwe rondes overleg, maar handelen terwijl de aanval op Koerdische autonomie en rechten zich ontvouwt. RiseUp4Rojava, Women Defend Rojava en honderden organisaties en individuen riepen op tot opschaling: straatmobilisatie, politieke druk, erkenning van de Democratische Autonome Administratie van Noord- en Oost-Syrië. Geen abstracte steun, maar bescherming die telt.
Die urgentie komt niet uit de lucht vallen. Jihadistische strijdkrachten, de ruggengraat van Syrië’s overgangsgezag, lanceerden een snel offensief tegen gebieden die tot dan toe werden verdedigd door de Syrische Democratische Strijdkrachten. Ankara leverde politieke rugdekking en logistieke steun. In korte tijd gingen steden, olievelden en vitale infrastructuur ten oosten van de Eufraat verloren. Stamgroepen die eerder samenwerkten met de SDF kozen, onder druk en belofte, de kant van Damascus. Het tempo van de ineenstorting verraste zelfs doorgewinterde waarnemers.
In de chaos werden gevangenen die banden hadden met Islamitische Staat vrijgelaten uit voormalige SDF-detentiecentra, om vervolgens weer te worden opgepakt door aan Damascus gelieerde troepen. Het onderstreepte hoe broos veiligheid wordt wanneer macht verschuift. Gevechten laaiden op rond Aleppo, Raqqa, Deir ez-Zor en Hasakah, tot een wankel staakt-het-vuren werd aangekondigd.
Volgens die afspraken zou de SDF worden geïntegreerd in Syrische staatsstructuren. Grensovergangen, energievoorziening en IS-detentiecentra zouden onder centraal gezag komen. De wapenstilstand werd vrijwel direct geschonden, al vertraagden winterweer en hergroepering het offensief. De bemiddeling kwam vooral van de Verenigde Staten en Frankrijk. Washington leek vooral tijd te willen winnen om de overdracht van duizenden IS-gevangenen en hun families te organiseren. Autonomie werd opnieuw behandeld als logistiek probleem, niet als politieke realiteit.
Ondertussen verslechtert de humanitaire situatie snel. Koerdische steden liggen onder blokkade, opgelegd door Turkije-gesteunde milities, Hayat Tahrir al-Sham en slapende IS-cellen. Ontheemding richting de laatste Koerdisch gecontroleerde gebieden legt extra druk op infrastructuur en hulpverlening die al op het breekpunt stond. In het omsingelde Kobane zijn water en elektriciteit afgesloten. Vluchtelingen zoeken onderdak in publieke gebouwen zonder verwarming of basisvoorzieningen. Lokale bronnen melden dat inmiddels meerdere kinderen zijn overleden door de kou, terwijl grote aantallen burgers op de vlucht zijn voor bombardementen en onzekerheid.
Tegen deze achtergrond krijgen internationale actiedagen extra gewicht. De herdenking van de bevrijding van Kobane en de wereldwijde mobilisatie onder de leus ‘Women Defend Rojava’ markeren momenten waarop solidariteit zich opnieuw moet tonen. Niet alleen om een gebied te verdedigen, maar een sociale revolutie die vrouwen centraal stelt en macht van onderop organiseert.
Die solidariteit stopt niet bij Syrië. In Europa wordt de Koerdische beweging zelf steeds vaker gecriminaliseerd. In Londen staan zes leden van de Koerdische gemeenschap terecht op beschuldiging van lidmaatschap van de PKK. Ze hebben allen onschuldig gepleit. De arrestaties gingen gepaard met invallen in het Koerdisch Gemeenschapscentrum in Haringey en leidden tot protesten en hongerstakingen. Ze passen in een bredere golf van repressie: eerdere arrestaties, huiszoekingen en raids op Koerdische centra en media in heel Europa.
Die timing is geen toeval. De vervolgingen volgden op intensiever diplomatiek overleg tussen Turkije en het Verenigd Koninkrijk, waarin nieuwe vormen van samenwerking werden aangekondigd. De PKK staat in het VK sinds het begin van deze eeuw op de lijst van verboden organisaties, onder druk van Ankara. Tegelijkertijd werkte dezelfde Britse staat militair samen met Koerdisch geleide strijdkrachten tegen Islamitische Staat. In België oordeelde het hoogste gerechtshof al dat Europese antiterreurwetgeving niet van toepassing is op de PKK. In Groot-Brittannië wordt die nuance genegeerd.
Waarom juist nu deze repressie? De PKK heeft zich formeel ontbonden en afstand genomen van gewapende strijd. Abdullah Öcalan zocht, vanuit gevangenschap, naar een vreedzame uitweg. De beweging pleegde nooit aanslagen op Brits grondgebied. Toch kiest het Openbaar Ministerie voor vervolging. Net als bij de criminalisering van Palestina-activisten past dit in een bredere verschuiving: protest en organisatie worden niet langer als lastig, maar als verdacht behandeld.
Wat in Londen zichtbaar werd, is dat deze twee fronten onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. De aanval op Rojava en de repressie van Koerdische gemeenschappen in Europa zijn geen afzonderlijke dossiers, maar delen van dezelfde machtspolitiek. Bondgenootschappen wegen zwaarder dan rechten. Stabiliteit wordt gedefinieerd zonder de mensen die ervoor betalen.
De oproep van de Koerdische Volksvergadering in het Verenigd Koninkrijk is daarom geen moreel appel, maar een politieke eis: volgehouden solidariteit, tegen isolatie en criminalisering, als bevestiging dat politieke identiteit, organisatie en gemeenschap geen misdrijven zijn. Europa kan zich niet langer verschuilen achter neutraliteit of procedure. Zolang regeringen samenwerken met staten die autonomie verpletteren en gemeenschappen vervolgen, dragen zij verantwoordelijkheid voor de gevolgen. De vraag is niet of Europa moet ingrijpen, maar hoe lang het blijft wegkijken voordat ook deze vorm van zelfbestuur wordt opgeofferd.
Vond je dit een interessant artikel?
